Euskal energia sistemaren historia hurbila

Petrolioaren krisiak munduan

Euskadin gabezia handi-handiak energia aldetik.
(Energia kontsumoa ez eraginkorra, petrolioaren mendekotasun handia eta sortzeko ahalmen mugatua).

Euskal energia politikaren hastapena

1979ko Euskadiko Autonomia Estatutua (Gernikako Estatutua) onartu eta gero, euskal energia politikari ekin zitzaion, eraginkortasunean, dibertsifikazioan eta energia berriztagarrietan oinarrituta.

CADEM
(Centro para el Ahorro y Desarrollo Energético y Minero, S.A.)

Sozietatearen eraketa. Gaur gun, Energiaren Euskal Erakundea Taldearen egituraren barruan dago.

EUSKADIKO ENERGIA MIXA

Euskadiko energia eskariaren mixa erabat bilakatu edo aldatu da azken hamarkadetan. Izan ere, 80ko hamarkadaren hasieran, jatorri fosila zuten erregaien kontsumoa erabat nagusi zen, batez ere, zaharkitua eta ez-eraginkorra zen industria astunean erabiliak. Ikatzaren erabilera ugari zen eta gas naturalaren eta energia berriztagarrien parte hartzea, berriz, hutsaren hurrena zen.

Energiaren Euskal Erakundea

Eusko Jaurlaritzaren energia agentziaren sorrera. Hurrengo hamarkadetan funtsezko zeregina izango zuen euskal energia sistemaren bilakaeran, bai Euskadiko gasifikazioari dagokionez, bai bertako energia proiektu estrategikoetan parte hartze handiari dagokionez.

Euskadiko Gas Sozietatea, gas politikaren garapenari begira

Gas naturalaren garraio eta banaketa sarearen ezarpena azkartu zuen, eta industrian gasaren erabilera abiarazi zen –ikatzaren eta petrolioaren ordez erabiltzen hasi zena-. Horren ondorioz, ekoizpen prozesuak modernizatu ziren, eraginkortasun handiko teknologien bidez, pentsaezina zena ikatza eta petrolioa erabiliz. Lehiakortasuna hobeto zuten aurrerapauso horiei esker, nazioarteko merkatuetara jotzen hasteko aukera izan zuten euskal enpresek.

Euskadin instalatutako lehen aerosorgailua. 12 kW-eko POLENCO izeneko modeloa, Karrantzako mendiak, Bizkaia.

Lehen kogenerazio plana

Energia eraginkortasunaren aldeko politikaren barruan, industrian kogenerazioaren alorreko egitasmo pilotuak eratu ziren, teknologia horren abantailen aprobetxamendu nabarmenarekin. Kogenerazioaren % 10ren parte hartzea lortu zen ekoizpen elektrikoan.

Euskadiko Hidrokarburoak Sozietatea (SHESA)

Eratu zen, energia baliabide propioen (gas naturala) esistentzia ikertzeko asmoz, nagusiki Euskal-Kantauriar arroan, beste herrialde batzuetatik energia inportazioak murrizteko xedez.

Gaviota gas eremua

Gaviota plataforma instalatzeko lehen lanei ekin zitzaien, Estatuan ordura arte ustiatutako itsasoko gas naturalaren eremu handiena. Ustiatu zen urteetan, 1987 eta 1992 artean, Euskadin, urtean, kontsumitzen den gasaren baliokidea ekoiztu zen (3 bcm urtean). 1994. urteaz geroztik, gas naturala lurpean biltegiratzeko erabiltzen da.

ECOMOVIL programaren hasiera

Diesela eta gasolina erabiltzen zituzten ibilgailu motordunak aztertzeko. 2000. urtera arte. 104.846 ibilgailu aztertu ziren.

Andoaingo Bertxingo minizentrala birgaitzeko sozietatearen sorrera

Naturgas eratu zen

Etxeko eta merkataritzako gasa merkaturatzeko.

Hirugarren sektorea gasifikatzeko plana

Etxebizitzetara gas naturala bideratzen edo kanalizatzen hasi zen, butano-bonbonen eta beste erregai batzuen erabilera erabat ordeztu zuena. Etxekoaren eta hirugarren sektorearen gasifikazioaren ondorioz, herritar guztien ongizate maila nabarmen hobetu zen.

EUSKADIKO ENERGIA MIXA

Petrolioaren kontsumoa ia ehuneko 20 puntutan murriztu zen, eta gas naturalarena, aldiz, % 12 izatera iritsi zen.

Lehen biogas planta.

Artigaseko zabortegia, Bilbo.

Lehen eraikin-ziurtagiria.

Beste pausu bat energia eraginkortasunaren alde eraikuntzan.

Bahía de Bizkaia Gas

Gas azpiegituretan proiektu estrategiko handienaren sozietatearen eraketa: gas natural likidotua inportatzeko terminala eta birgasifikazio planta.

EUSKADIKO ENERGIA MIXA

Petrolioaren mendekotasuna % 62 izatetik % 50era igaro zen, eta ikatzarena % 25etik % 8ra.
Gas naturalaren parte hartzea % 14ra iritsi zen.
Energia berriztagarriak % 4ra igo ziren.

Energia intentsitatea

Oro har, % 24 hobetu zen, aurrezpenaren eta energiaren zentzuzko erabileraren sustapenari esker. Industrian intentsitatea % 30 areagotu zen.

Energia Eolikoaren Lurralde Plan Sektorialaren behin betiko onarpena.

Eusko Jaurlaritzak eta Energiaren Euskal Erakundeak eguzki-plakak instalatzeari hasiera eman zioten Euskadiko sare publikoko institutu guztietan.

Arabako Elgea-Urkillako Parke Eolikoa zerbitzuan jarri zen. 32 MW.

Bahía de Bizkaia Gas BBG (GNL, gas natural likidotua, inportatzeko, biltegiratzeko eta birgasifikatzeko planta) eta Bahía de Bizkaia Electricidad BBE (ziklo konbinatuko zentrala, 800 MW) instalazioen inaugurazioa.

Biodiesela ekoizteko Bionor plantaren inaugurazioa.

Santurtzi IV ziklo konbinatuko zentrala abian jarri zen (400 MW).

Oizeko Parke Eolikoa martxan jarri zen. 34 MW.

Badaiako Parke Eolikoa abiarazi zen.
50 MW.

Zabalgarbi errauskailu planta martxan jarri zen

Birziklagarriak ez diren hondakinen energia-berreskurapenarekin (99,5 MW).

Bizkaia Energia zentrala abian jarri zen

Boroako ziklo konbinatuko instalazioa (786 MW).

Euskadour azpiegituraren instalazioak abiarazi ziren

Frantzian zehar Europako gas sarearekin konektatzeko gasbidea (0,2 bcm-ko ahalmena –mila milioiko metro kubiko).

Bilboko portuko parke eolikoa

Martxan jarri zen. (10 MW).

Micronizados naturales abian jarri zen

Kaltzio karbonatoaren mikronizaziorako planta eta meategia. Turtzioz, Bizkaia.

CIC Energigune abiarazi zen

Energia metatzearen inguruko ikerkuntza zentro aurreratua.

Santurtziko fuel-olio zentralaren itxiera

IBIL enpresaren eraketa

Ibilgailu elektrikoak birkargatzeko sare bat ezarri eta ustiatzeko xedez.

Mutrikuko olatuen energia planta

Europako lehen merkataritza instalazioa da energia elektrikoa sortzen era etengabean itsasoko olatuen bitartez. Mutrikuko udalerrian kokatua, portuko babes-dikean. Gainera, itsas teknologia berriak ikertzeko eta probatzeko gune garrantzitsua da, itsaso zabalean saiakuntzak egiteko aurreko pausua dena.

Sare elektrikoaren digitalizazioaren hasiera Euskadin.

Bidelek Sareak izeneko proiektuaren bitartez. Orotara, 407.179 kontagailu elektriko instalatu ziren, 2.306 eraldaketa zentro modernizatu ziren eta 2 azpiestazio elektriko puntako teknologiaz egokitu ziren.

Petronoren URF planta

Fuel-olioa murrizteko planta; gero eta gutxiago erabiltzen den erregai horren balorizazioari eta prozesaketari esker, merkatuan balio handiagoa duten produktuak lortzen dira, hondakinak gutxitzeaz gainera.

Euskadiko historian, energiaren alorrean egindako inbertsiorik handienetarikoa da: 850 milioi euro.

Bilbo-Treto gasbidea

Euskadiko gas sarea Kantabria eta Asturiasekin lotzen du, gas-horniduraren bermea areagotzearekin batera, BBG gasifikazio planta sendotzen du, Arku Atlantikoaren gas sarrera nagusia izateko bidean.

BiMEP itsas azpiegituraren inaugurazioa

Itsaso zabalean gailu flotagarriak probatzeko eta itsas energiak aztertzeko eta ikertzeko zentroa, olatuen energiaren alorrean zein eolikoarenean.

Bahía de Bizkaia Gas-en (BBG) hirugarren tanga

GNL (gas natural likidotua) biltegiratzeko ahalmena areagotu zen, 450.000 m3–raino. Tangetan, egoera likidoan, gasa -163 ºC-ko tenperaturan egoten da.

EUSKADIKO ENERGIA MIXA

Kontsumoaren % 32 gas naturalari zegokion, petrolioaren eta ikatzaren ordez. Azken hau desagertu da energia erabileretarako eta ekoizpen prozesuetan hondar-iturri moduan baino ez da geratzen. Energia berriztagarriak % 7,5 dira.

MARMOK A-5

Olatuen energia sortzeko, euskal teknologiaz hornitutako lehen gailuaren fabrikazioa eta instalazioa itsasoan.

Mutriku 1 GW ekoiztera iritsi zen

Lehen aldiz munduan olatuen energia berriztagarriaren bidez sortua.

Viura gas-hobia

Gas naturala ekoizteko Viura egitasmoaren inaugurazioa.

GNLren lehen karga ontzi batetik bestera (Bunkering ship to ship)

Estatuan eta mediterraneo aldean ontzi batetik bestera GNLa kargatzeko lehen proba pilotua egin zuen Bilboko portuan Oizmendi izeneko itsasontziak.

Ekian eguzki parkea

Egun arte Euskadiko eguzki parkerik handiena: 24 MW.