Biogasetik biometanora
Biogasa aprobetxatzeko lehen faseetan, ohiko jarduera zen motorretan erretzea, elektrizitatea sortzeko. Ikuspegi horri esker, zabortegietan eta tratamendu-plantetan bildutako gasa baloriza zitekeen, eta, hala, emisioak murriztu eta energia berriztagarria lortu.
Hala ere, trantsizio energetikoak eta industria eta mugikortasuna bezalako sektoreak deskarbonizatzeko beharrak aldaketa bat bultzatu dute:
Biogas gordinetik (metanoaren eta CO₂-ren nahasketa) Biometanora (gas purifikatua, gas naturalaren antzeko kalitatea duena).
Upgrading izeneko prozesu horrek, CO₂ eta beste konposatu batzuk kentzen ditu % 95etik gorako metano-kontzentrazioa lortzeko, eta, horri esker, gas naturala injekta daiteke sarean (erregai fosilen ordez), edo garraioan eta industria-prozesuetan erabil daiteke, jatorri berriztagarriaren bermeekin.
Hala, biogasa ez da soilik tokiko elektrizitatea sortzeko baliabide bat, eta erabilera anitzeko energia-bektore bihurtzen da, klima-neutraltasunaren helburuekin bat eginez.
Lehen biometano-instalazioa Euskadin
Energiaren Euskal Erakundeak, beste eragile batzuekin batera, Metabarri SA sozietatean parte hartzen du 2023tik, Bizkaiko udalerrietan banatuta dauden birziklatzeko edukiontzi marroietan bildutako etxeko materia organikoa oinarri hartuta biometanoa ekoizteko. Proiektuaren xedea da biometanizazio-planta bat eraikitzea eta martxan jartzea, biogasean frakzio organikoa balorizatzeko eta, ondoren, aberastu eta sarean injektatzeko.
Instalazio hori Artigasko Ekoparkean dago, eta edukiontzi marroian bildutako frakzio organikoaren 50.000 tona inguru biometano bihurtzeko aukera emango du urtean. Biometano hori gas naturala garraiatzeko sarean injektatuko da. Aurreikuspenen arabera, 2026. urtearen amaieran jarriko da martxan, eta urtean 40-42 GWh-ko ekoizpena izango du, hau da, 12.000 etxebizitza baino gehiagoren kontsumoaren baliokidea.
Proiektuaren esparru estrategikoa
Proiektu hau Euskadiko eta Bizkaiko jasangarritasun eta trantsizio energetikoko politika eta plan nagusien barruan kokatzen da. Bat dator Bizkaiko Toki Eskumeneko Hondakinak Prebenitzeko eta Kudeatzeko 2030erako Plan Integralarekin (BHPKPI 2030) eta Euskadiko Hondakinak Prebenitzeko eta Kudeatzeko 2030erako Planarekin, hondakinak murrizteko eta balioztatzeko helburuak ezartzen baitituzte plan horiek. Era berean, Trantsizio Energetikoaren eta Aldaketa Klimatikoaren Legearen jarraibideei erantzuten die, eta Euskadiko 2030erako Energia Estrategian (3E2030) txertatzen da, bai eta etorkizuneko Trantsizio Energetikorako eta Klima Aldaketarako 2030erako Estrategian ere. Gainera, proiektuak Euskadi 2030 Industria Planari laguntzen dio, eta zuzenean lotuta dago “Erregai berriztagarrien huba” proiektu eraldatzailearekin, energiaren sektorean berrikuntza eta deskarbonizazioa bultzatuz.
Etorkizuneko ikuspegia
Energiaren Euskal Erakundea aukera berriak identifikatzen ari da Euskadin biometanoaren ekoizpena handitzeko, teknologia aurreratuak integratuz eta lankidetza publiko-pribatua sustatuz, garapen jasangarria eta lehiakorra bermatu ahal izateko.
Jarduera historikoak biogas-plantetan
1992tik, Energiaren Euskal Erakundeak biogasaren garapena bultzatu du, Euskadiko trantsizio energetikoaren funtsezko zati gisa. Hondakin organikoetatik lortutako gas berriztagarri horrek deskarbonizazioa, ekonomia zirkularra eta energia independentea bultzatzen ditu.
Bioartigas S.A. da Energiaren Euskal Erakundeak (EEE) Artigasko (Alonsotegi, Bizkaia) zabortegitik datorren biogasa balorizatzeko sustatutako lehen instalazioa. 1992an sortu zen, sozietate misto gisa, Bilboener markaren pean.
Helburua zen zabortegia gasgabetzea: alde batetik, metanoa (CH₄) kentzea, berotegi-efektuko gasen emisioak, usainak eta leherketa-arriskuak murrizteko; eta, bestetik, elektrizitate berriztagarria ekoiztea: 10.000 MWh urtean biogas-motorren bidez.
Instalazioak martxan jarraitzen du, baina agortze-fasean dago; izan ere, zabortegiak ez du materia organiko berririk jasotzen, eta erabilgarri dagoen biogasa pixkanaka gutxitzen ari da.
Metatutako hondar-gasa aprobetxatzen da, eta 30 bat urtez jarrai daiteke sortzen. 2025ean 3.500.000 kWh ekoiztu dira (Ordunteko zentral hidroelektrikoarekin batera).
Biosanmarkos S.A. da EEEk Euskadiko zabortegietatik datorren biogasa balorizatzeko sustatutako bigarren instalazioa. 1994an sortu zen, sozietate misto gisa, San Marko zabortegian (Donostia/Errenteria) sortutako biogasa kudeatu ahal izateko.
Zabortegia gasgabetzea eta energia berriztagarria ekoiztea ziren helburuak, biogasa elektrizitatea sortzeko aprobetxatuz, urtean 15.000 MWh arteko ahalmenarekin, Bioartigas instalazioarena baino handiagoa.
Gaur egun, instalazioak martxan jarraitzen du, baina jarduera murrizteko fasean dago, zabortegia pixkanaka agortzen ari baita.
2003an Biogardelegi S.A. sortu zen, Gasteizko Gardelegiko zabortegian sortutako biogasaren aprobetxamendua kudeatzeko sortutako sozietate mistoa. Energiaren Euskal Erakundearen (EEE) estrategia historikoaren parte da, emisioak murrizteko eta hondakinetatik etorritako energia berriztagarria sortzeko.
Helburu nagusiak aurreko kasuen antzekoak ziren: zabortegia gasgabetzea metano-isuriak saihesteko (CH₄), usainak eta ingurumen-arriskuak murriztea, eta biogasaren balorizazio energetikoa egitea elektrizitate berriztagarri bihurtuz.
Gaur egun, instalazioak martxan jarraitzen du, baina jarduera murrizteko fasean dago, zabortegia pixkanaka agortzen ari baita. Elektrizitate berriztagarria sortzen eta berotegi-efektuko gasen emisioak saihesten jarraitzen du.
2003. urtean bertan, Biosasieta S.A. sortu zen, EEEk eta Sasietako Mankomunitateak elkarrekin garatutako proiektua, zabortegietako gasak kontrolatzeko instalazio horiek dituzten helburu berdinekin.
Kasu horretan, Beasaingo Sasieta zabortegia gasgabetu zen, metanoa (CH₄) kenduz eta segurtasuna bermatuz. Gainera, elektrizitate berriztagarria sortu zen, urtean 3.400 MWh arteko ahalmenarekin, eta haren ekoizpena sarean saltzeko erabili zen. Gaur egun, instalazioak martxan jarraitzen du, baina agortze-fasean dago.
