CO₂ atzitzeko, garraiatzeko, erabiltzeko eta biltegiratzeko (CCUS) teknologien balio-katea bultzatzeko jarduerak
HUB NORTE – Deskarbonizazio industrialerako erreferentziazko proiektua
Energiaren Euskal Erakundeak (EEE), Enagásekin eta EAEko, Nafarroako eta Kantabriako industria nagusietako batzuekin batera, Ipar Hub-aren garapena bultzatzen du. Proiektu estrategiko horren helburua da CO₂-CCUS atzitzeko, garraiatzeko, erabiltzeko eta biltegiratzeko lehen azpiegitura integratu handia sortzea Kantauriko kostaldean. Haren helburua da kutsatzeko zailak diren emisioak dituzten industria-sektoreen deskarbonizazioa erraztea, Europako klima-helburuekin eta Euskadiko 2030erako Industria Planaren barruko Hard to Zero ekimenekin bat eginez.
Hub Norte-k CO₂-aren balio-kate osoaren diseinu koordinatua proposatzen du: industria-instalazioetan harrapaketak egitetik azpiegitura logistiko espezifikoen bidez garraiatzera —gasbide dedikatuak, aldi baterako biltegiratze- eta likidotze-terminal bat eta haiekin lotutako itsas azpiegiturak barne—, biltegiratze geologikorako eta/edo balorizaziorako. Hurbilketa integral horri esker, kostuak optimizatu, harrapaketa-proiektuen bideragarritasuna hobetu eta lurraldearen industria-lehiakortasuna indartuko da.
Proiektua pixkanaka iparraldeko beste industria eta eskualde batzuetara zabalduko da, Europako Batasuneko Interes Komuneko Proiektuen (PCI) behin-behineko zerrendan dagoen Hub Norte COnet2-aren esparruan, eta horrek Estatuko eta Europako trantsizio energetikoan duen garrantzi estrategikoa azpimarratzen du.
Lidergo partekatua eta EEEren eginkizuna
Enagásek eta Eusko Jaurlaritzak EEEren bidez gidatuko dute CO₂-aren azpiegitura logistikoen diseinua, Enagás Transporte del Norte (ETN) sarearen eta Bahía de Bizkaia Gas (BBG) instalazioaren (Enagás eta EEEren partaidetza dute bi sozietateok) bidez.
Lan hori, gainera, Nortegasekin koordinatuta egiten da, ekimenaren izaera kolaboratiboa eta multisektoriala indartuz.
Aldi berean, parte hartzen duten industria-enpresek —Petronor, Heidelberg, Calcinor eta Terresis Centro de Magnesitas Navarras— aurrera egiten dute harrapaketa-proiektu propioetan, eta haietako batzuek CO₂ balioztatzeko teknologiak ere ikertzen dituzte, Hub Norte -ren dimentsio zirkularra bultzatuz eta lurralderako industria-aukera berriak irekiz.
Lankidetza publiko pribatuaren eredua
Administrazio, azpiegitura-operadore eta industriaren arteko lankidetzaren mugarria da Hub-a, eta Espainiako iparraldean CO₂-a kudeatzeko korridore estrategiko bat eraikitzera bideratuta dago. Egitura komun honek ahalbidetu du:
- Azpiegitura logistiko eraginkorra eta koherentea garatzea.
- CO₂-aren garraio- eta biltegiratze-kostuak optimizatzea.
- Lotutako industria-proiektuen lehiakortasuna eta bideragarritasuna hobetzea.
- Europako finantzaketa-tresnetarako hautagaitza bateratuak aurkeztea, hala nola Europa Konektatzeko Mekanismorako (CEF) eta Innovation Fund-erako.
Euskadiko energia-estrategiarekin bat
EEEk Hub Norte-n duen parte-hartzea Eusko Jaurlaritzaren energia-agentzia gisa duen zereginaren barruan kokatzen da. Energia-eraginkortasuneko, elektrifikazioko, horniduraren dibertsifikazioko eta energia-bektore berrien garapeneko politikak sustatzearen arduraduna da Eusko Jaurlaritza. Haren parte-hartzeak indartu egiten du irtenbide berritzaileen aldeko apustua, industria-eredu bideragarri, jasangarri eta neutraltasun klimatikoarekin bat egiten duen eredu baterantz aurrera egin ahal izateko.
CO₂-a garraiatzeko azpiegitura garatzea
Energiaren Euskal Erakundeak (EEE), Enagás eta Scale Green Energyrekin (SGE) batera, Ulermen Memoranduma (MoU) sinatu du, CO₂-aren Hub COnet2 Norte lurreko garraio-azpiegituraren garapen koordinatua bultzatzeko. Euskadiko eta erkidego mugakideetako industria deskarbonizatzeko funtsezko proiektua da hori. Etorkizuneko ceoduktoak eta Bilboko Portuan CO₂-a likidotzeko eta esportatzeko terminala aztertzeko, diseinatzeko eta prestatzeko lankidetza-esparrua ezartzen du hitzarmen horrek, EAEko CCUS balio-katearen funtsezko elementuak baitira.
Deskarbonizazio industriala bultzatzeko marko komuna
Azpiegitura horrek CO₂-aren instalazio igorleak eta erabilera-instalazioak portuko terminalarekin konektatuko ditu, hura likidotzeko eta esportatzeko, eta, hala, eskualdean CO₂-aren garraio seguru eta eraginkorrerako korridore bat gaitu ahal izango da.
Aurreikusitako hedapenak Euskal Autonomia Erkidegoa hartzen du, eta ondoko lurraldeetara hedatu ahal izango da, baina malgutasuna izango da instalazio igorle berriak eta industria-proiektu berriak txertatzeko, osotasunaren bideragarritasuna hobetzen lagunduko baitute.
EEEren eginkizuna
Eusko Jaurlaritzaren energia-agentzia den aldetik, EEEk hitzarmen honetan parte hartzen du bere ezagutza teknikoa, ekonomikoa eta arautzailea emanez, eta funtsezko koordinazio instituzional-rola betetzen du, proiektuaren garapena Euskadiko energia- eta klima-lehentasunekin bat datorrela ziurtatzeko.
Beraz, indartu egin da EEEren eginkizuna “Deskarbonizazio Harana 2025 2032” Proiektu Eraldatzailean. Proiektu horretan, organismoa buru da deskarbonizazio industrialerako funtsezkoak diren azpiegituren garapenean, hala nola Hub Norte bera eta proiektu horretan sartutako CO₂-aren hodien sarea.
Baterako gobernantza eta etorkizuneko egitura
Akordioak azpiegitura garatzeko aukera aurreikusten du, Bahía de Bizkaia Gas (BBG) eta Enagás Transporte del Norte (ETN) enpresen esperientziaz eta aktiboez baliatuta. Bi erakunde horiek EEEren eta Enagásen partaidetza dute. Bide hori bideragarria ez bada, aurreikusten da ibilgailu-sozietate (SPV) berriak sortzea, Enagás Taldeak eta EEE Taldeak batera parte hartuko dutenak, Bilboko Portuko lurreko hodien sareak eta likidotze-terminalak garatzeko.
Iraunkortasun-konpromisoak eta jardunbide egokiak
Akordioak konpromiso sendoak jasotzen ditu etika, jasangarritasuna, giza eskubideak, ingurumena eta zibersegurtasuna alorretan, eta bermatzen du proiektuko jarduera guztiak nazioarteko estandar gorenen arabera garatuko direla. Berme horiek balio-katera ere zabaltzen dira, lurraldearen trantsizio energetikoan partekatutako erantzukizuna indartuz.
CCUSaren arloko beste jarduera batzuk
Artigasko ekoparkean CO₂ biogenikoa balorizatzeko proiektua
Energiaren Euskal Erakundeak (EEE), Garbiker eta PreZero-rekin batera eratutako sozietate publikoan duen partaidetzaren bidez, Alonsotegi Bilboko Artigasko Ekoparkean biometanoa ekoiztea eta sortutako CO₂ biogenikoa balorizatzea helburu duen proiektu estrategikoa garatzea bultzatzen du. Sozietatea Garbikerrek (% 26), EEE (% 25) eta PreZerok (% 49) osatzen dute, eta gaitasun publikoak eta pribatuak bateratzen dituzte deskarbonizazio-irtenbide aurreratuak bizkortzeko.
Proiektuaren helburuak
Ekimenak hiru helburu nagusi ditu:
- Biometanizazio-instalazio bat eraikitzea, Ekoparkean tratatutako hondakin organikoetatik biometanoa lortzeko.
- Enagás Transporte del Norte-k operatzen duen gas naturalaren garraio-sarean biometanoa injektatzea, erregai fosilen ordez, tokiko gas berriztagarria erabiltzea erraztuz.
- CO₂ biogenikoa berreskuratzea eta balorizatzea, eta ekonomia zirkularrari eta emisioen murrizketari laguntzen dioten industria- eta energia-aplikazioetan erabiltzea.
Aurreikusitako teknologia eta etapak
Gaur egun, bideragarritasun-azterketa eta -analisiaren fasean dago proiektua, eta haren eraginkortasuna eta araudia betetzea bermatzeko zenbait alternatiba teknologiko ebaluatzen ari da. Aztertutako prozesuak funtsezko zenbait etapa ditu:
- Gasa iragaztea.
- CO₂-a konprimitzea.
- CO₂-a lehortzea.
- Adsortzio-zutabea (stripping).
- Hoztea.
- CO₂ likidoa biltegiratzea, 50 m³-ko tanga kriogeniko bat instalatzea barne.
- Zisternan CO₂-a bidaltzea, segurtasunez garraiatzeko.
- Presio-ekipoei buruzko araudia betetzea, ezinbestekoa baita instalazio-mota horretarako.
Ikuspegi teknologiko horri esker, industrian ustiatzeko edo etorkizunean garraio-sareetan integratzeko kondizio optimoetan izango da CO₂ biogenikoa.
CO₂ biogenikoaren erabilera posibleak
Ekoizpen-ehuna deskarbonizatzeko xedez, zenbait aplikazio estrategikotarako erabil daiteke berreskuratutako eta egokitutako CO₂a:
- Bilboko Portuko “Ecoaridos” mineralizazio-instalazio erakuslea, non CO₂ karbonatazio azeleratuko prozesuetan erabiliko litzatekeen.
- Bilboko Portuko demo instalazioan erregai sintetikoak ekoiztea, CO₂ biogenikoa hidrogeno berdearekin konbinatuz.
- Etorkizuneko konexioa Euskadiko CO 2-aren Sarearekin, Hub Norteko garraio-azpiegituran integratuz eta CO₂-a kudeatzeko eskualde-korridore gisa finkatzen lagunduz.
