Energia eolikoak haizearen indarra aprobetxatzen du aerosorgailuen bidez elektrizitatea sortzeko. Iturri berriztagarri finkatuenetako bat da, eta munduan hazkunde handiena duena. Potentzia instalatu globalak aise gainditzen ditu 1.000 GW-ak, eta Europak ekarpen esanguratsua egiten du. Energia eolikoaren 2030erako aurreikuspenek hazkunde esanguratsua aurreikusten dute mundu eta eskualde mailan, eta munduko gaitasun instalatua 451 GW-ra irits daiteke.
Haizea baliabide agorrezina eta garbia da. Haizea erabiltzeak erregai fosilekiko mendekotasuna txikitzen eta berotegi-efektuko gasen emisioak murrizten laguntzen du; horri esker, nazioarteko klima-helburuak betetzeari mesede egiten dio.
Energia eolikoa bi modalitatetan garatzen da nagusiki: lurrekoa (onshore) eta itsasokoa (offshore), eta bakoitzak bere ezaugarri eta erronkak ditu.
Lurreko eolikoa lehorrean instalatzen da, normalean baliabide eoliko ona duten eremuetan. Itsasokoaren aldean, sare elektrikora konektatzea errazagoa da, eta kostuak txikiagoak dira, eta horri esker, teknologia heldu eta lehiakorra da. Abantailen artean, konplexutasun logistiko txikiagoa eta kostu txikia nabarmentzen dira, baina hainbat erronkari egin behar die aurre, hala nola inpaktu bisualari eta jendea bizi den eremuetan espazioa izateari.
Bestalde, itsasoko eolikoa itsasoan kokatzen da, haizea konstanteagoa eta indartsuagoa den lekuan. Bi teknologia nagusi daude: finkoa, sakonera txikiko uretan (50 metro arte) itsas hondora ainguratutako aerosorgailuekin, eta flotatzailea, erdi-urperatutako plataformak erabiltzen dituena ur sakonetarako. Azken hori giltzarria da espazio-mugarik gabeko baliabide eoliko handiko eremuak aprobetxatzeko, Armintzan (BiMEP) instalatutako proiektu erakusleek agerian jarri duten moduan. Nolanahi ere, itsasoko eolikoak erronka handiak ditu: kostu handiak, tamaina handiagoko aerosorgailuetarako egokitutako portu-azpiegituren beharra eta saiakuntza-eremuak zehazteko erregulazio-konplexutasuna.
Bi teknologiak funtsezkoak dira trantsizio energetikorako: lurrekoak bolumena eta azkartasuna ematen ditu; itsasokoak, berriz, aukera berriak irekitzen ditu potentzial eoliko handia eta espazio erabilgarri ugari duten eskualdeetan.
